بسم الله الرحمن الرحیم

علت نیاز به پیامبران چیست؟ و چرا خداوند آنها را به سوی خلایق می فرستد؟

امام صادق علیه السلام در جواب شخصی که چنین سؤالی کرد فرمود:

وقتی که برای ما ثابت شد خالقی داریم متعالی از ما و از همه خلایق و دانستیم که این خالق متعال برتر ازآنست که خلقش بتوانند او را رؤیت کنند و یا لمس کنند تا در نتیجه بتوانند از نزدیک با خدا مباشرت و گفتگو کنند(و مستقیما سخن او را بشنوند) و از طرفی ( با مشاهده آثار حکمت در مخلوقات ) دانستیم خالق ما حکیم است و برای مخلوقاتش مصالح و منافعی مطابق با حکمت خود قرار داده است ( واین مصالح را تنها خودش میداند) و می خواهد که این مصالح و منافع را به گوش خلق برساند، از همه اینها نتیجه میگیریم که حتما باید خداوند سفیرانی به سوی خلق داشته باشد تا امر ونهی او را به آنها برسانند و آنها را نسبت به منافع و مصالحشان از سوی خدا آگاه سازند...و این سفیران الهی همان پیامبران هستند که برگزیدگان خلق خدایند..و از جانب پروردگار حکمت را دریافت کرده به دیگران میرسانند و ما میبینیم که چنین انسانهایی در هر دوره ای آمده و همراه با دلایل روشن(معجزه)رسالت خود را اثبات و حجت را بر مردم تمام کردند

کافی ج1ص168ح1

باید توجه داشت در این حدیث شریف به ضرورت دریافت و تبلیغ دین از سوی پیامبران الهیتوجه شده است که دقیقا با همین دلیل ضرورت نصب امام بعد از پیامبر خاتم اثبات می شود چرا که بعد از آن حضرت آیین جدیدی نخواهد آمد و همه نیازهای بشر برای رسیدن به سعادت باید از طریق اسلام برآورده شود و معلوم است در آن 23 سال پیامبری آن بزرگوار همه احکام برای مردم بیان نشد وهمچنین بسیاری از سوالات و نیازها بعد از آن حضرت پیش آمد پس باید کسانی بعد از آن بزرگوار از جانب خداوند منصوب شوند تا تعالیم قرآن و پیامبر را بدون خطا و اشتباه برای مردم بیان کنند. حدیث زیر با توجه به همین جنبه تبلیغی امام که غیر از جنبه اجرایی و رهبری او در رأس حکومت میباشد ضرورت وجود امام را بعد از رسول الله ثابت می کند:

یکی از اصحاب امام صادق علیه السلام به ایشان فرمود:

من وقتی با مخالفین شما(سنی ها)بحث میکنم به آنها میگویم: آیا قبول دارید که رسول الله حجت خدا برخلق بود و امر ونهی پروردگار را جز از طریق او نمی توانستیم بدانیم؟میگویند: آری قبول داریم.آنگاه میپرسم: پس از رسول خدا چه کسی حجت خدا بر خلق است و ما را نسبت به اوامر خدا آگاه میسازد.جواب میدهند:بعد از رسول خدا قرآن حجت بر خلق است.میگویم: میبینیم که همه فرقه های مخالف هم حتی کافرانی که قرآن را قبول ندارند برای اثبات مذهب خود به قرآن استدلال میکنند(پس قرآن به تنهایی اختلاف را رفع نمیکند و نمیتواند حجت باشد)بلکه این قرآن حتما باید معلم و مفسری داشته باشد که حرفش برای همگان حجت باشد حالا میپرسم: این معلم چه کسی است؟ میگویند: ابن مسعود یا عمر یا حذیفة(اینها از اصحاب پیامبر بوده اند) میپرسم: آیا اینها همه تفسیر قرآن را می دانستند؟یا نه؟اعتراف میکنند: اینها همه معانی و تفسیر قرآن را نمی دانستند پس من میگویم: جز علی بن ابیطالب کسی را از اصحاب پیامبر سراغ نداریم که ادعا کرده باشد همه تفسیرقرآن را میداند و بعد، در عمل هم هر سؤالی از اوکرده باشند پاسخ گفته باشد. پس من شهادت میدهم علی معلم واقعی قرآن وحجت خدا بعد از رسول الله بود.

امام صادق علیه السلام وقتی سخنان این صحابی را شنید به او فرمود خدا تو را رحمت کند (یعنی استدلال او را تأیید فرمود)

کافی ج1ص168ح2

امام رضا علیه السلام می فرماید: مسلما بدون امامی زنده و شناخته شده حجت خدا بر خلق تمام نمی شود

کافی ج1ص177ح3

امام صادق علیه السلام می فرماید: همیشه در زمین حجت خداوند وجود دارد تا حلال و حرام رابشناساند و مردم را به راه خدا دعوت کند.

ص178ح3

و می فرماید : حتی اگر تنها دو نفر روی زمین باشند یکی از آنها حجت خداست .

ص179ح2

و باز می فرماید: جلال وعظمت خداوند بالاتر از آنست که زمین را بدون امامی عادل واگذارد

ص178ح6

در اینجا سؤالی پیش می آید و آن اینکه: در زمان غیبت امام که آثار و فوائدی چون تعلیم کامل دین به مردم نمی رسد آیا حجت خداوند بر خلق تمام است؟و اساسا غیبت امام چه حکمتی دارد؟

در پاسخ باید گفت : اولا حکمت الهی از نصب امام این بوده که امام در جایگاه واقعی خود درجامعه قرار گیرد و احکام و معارف دین را از جانب خداوند به مردم تعلیم دهد و همچنین آنها را درجامعه اجرا کند تا بشر به سعادت برسد. اما از آنطرف حکمت الهی اقتضا دارد بشر با اختیار خود امام را بپذیرد و فرمانش برد. چرا که دنیا دار امتحان است و کمال و رشد که هدف خلقت است وقتی برای بشر معنا دارد که با اختیار خود آن را کسب کند نه با اجبار خداوند. پس اگر انسان با سوء اختیار خود کار را به جایی برساند که امام برای حفظ جانش و به إذن الهی مجبور شود که از انظار مردم غایب شود این محرومیت از امام تقصیر خود مردم است و نقصی در حکمت الهی نیست.البته این مقصر بودن در مورد مخالفان و دشمنان امام میباشد .چرا که آنهایند که به امام اعتقاد ندارند یا با او دشمنی هم می کنند.

واما در مورد دوستان و شیعیان امام غایب باید گفت: درست است که شخص امام غایب است و از بسیاری از جنبه های وجود آن بزرگوار محرومیم اما تعالیم دینی و احکام الهی که از طریق ائمه قبلی و از خود امام در دوران غیبت صغری به دست ما رسیده است کم نیستند ـ چنانچه خود حضرت ما را به راویان احادیث ارجاع داده اندـ و ما موظفیم به همانها عمل کنیم تا تعالیم کامل و صحیح دین در دوران ظهور به ما برسد.و اگر آن دوران را درک نکردیم به همان مقداری که به ما رسیده است مکلف هستیم و نه بیشتر( لا یکلف الله نفسا إلا وسعها) و به همان مقدار حجت خدا بر ما تمام است.

در مورد حکمت غیبت امام و اینکه به هر حال چرا خداوند که بعد از مدتی طولانی امام را آشکار میکند و او را یاری میدهد تا قیام کند و بر دشمنان غلبه نماید، همان وقت چنین نخواست؟

باید گفت یک جواب کلی و بسیار محکم به این سؤال و سؤالاتی از این قبیل اینست که وقتی ما با عقل و با کمک از تعالیم انبیاء دانستیم که خداوند حکیم است و جهل در ذات او راه ندارد و هرگز کار بی حکمت نمی کند پس باید اعتراف کنیم که همه کارهای او با حکمت است چه ما حکمت آن را بدانیم و چه ندانیم.

اصلا گاهی اوقات حکمت الهی در عدم بیان حکمت است ! تا انسان تسلیم محض پروردگار خود باشد و چون و چرا نکند و از این طریق رشد کند.

در مورد راز اصلی غیبت دقیقا مطلب از این قرار است و در روایات ما زمان آشکار شدن این راز به زمان ظهور حضرت موکول شده است.البته در بعضی روایات حکمتهایی چون امتحان مردم برای صبر و انتظار بیان شده اما راز اصلی مخفی میباشد.

از طرفی باید توجه داشت اصل وجود امام باعث بقای عالم است چه آشکار باشد و چه پنهان:

امام صادق علیه السلام می فرماید: اگر امام نباشد زمین اهل خود را فرو میبرد!.

ص179ح10

امام باقر علیه السلام نیز می فرماید:اگر لحظه ای وجود امام از زمین برداشته شود زمین اهلخود را تکان میدهد چنانچه دریای طوفانی موج می زند!.

باز آن حضرت فرموده است: به برکت وجود امام است که خدا عذاب را از اهل زمین برمیدارد وبه واسطه ائمه است که به بندگانش روزی میدهد و باران را نازل میکند و برکات زمین را بیرون میفرستد

بحار ج23ص19ح14

حضرت حجت ارواحنا فداه در آن نامه معروف به اسحاق بن یعقوب فرمود:

....و اما بهره بردن از وجود من در زمان غیبت همچون بهره بردن از خورشید در پس ابرهاست وهمانا من امان اهل زمین هستم چنانچه ستارگان امان اهل آسمان می باشند. از آنچه که مربوط به شما نیست(مثل حکمتهای پوشیده الهی)سؤال نکنید و دعا برای فرج را زیاد کنید...

بحار ج52ص92

اللهم عجل فرجه بحق محمد و آله الطاهرین